BADANIA NAUKOWE

Pomiędzy rozumem a wiarą. Polityczno-prawne dziedzictwo św. Augustyna z Hippony

Badaczowi doktryn polityczno-prawnych mogłoby się jedynie wydawać, iż stan badań o doktrynie Augustyńskiej jest wyczerpany. Biskup Hippony był wszechstronnym i płodnym pisarzem, pozostawił po sobie ogromny materiał intelektualny, który stał się nie tyle gruntem pod znaczący i wpływowy prąd „augustynizmu politycznego”, ile konstruował podstawowe, esencjonalne pojęcia i figury poznawcze z zakresu doktryn polityczno-prawnych. Twórcą terminu „augustynizmu politycznego” jest H. X. Arquillière (Arquillière użył tego terminu w swoim dziele „L'Augustinisme politique, essai sur la formation des théories politiques au Moyen Âge” Paris 1934), który próbował w tym pojęciu zawrzeć relacje jakie zachodziły między myślą Augustyńską a prądem polityczno-kulturowym średniowiecza. Badania Arquillièrego nie skupiały się jednakże na esencji doktryny – miały one charakter bardziej kontekstualno-historyczny i taki właśnie charakter badań często mają opracowania myśli politycznej związanej z Augustynem. Drugim typem badań są opracowania omawiające doktrynę tj. polegające na rekonstrukcji poglądów Augustyna na państwo i prawo np. H. A. Deane, The Political and Social Ideas of St. Augustine; J. Von Heyking, Augustine and Politics as Longing in the World; Kornatowski W., Społeczno-polityczna myśl św. Augustyna. Nie sposób jednakże znaleźć całościowego opracowania, które abstrahując od historycznego kontekstu, deskryptywnie systematyzuje poglądy Augustyna na państwo i prawo, destylując z nich esencjonalne pojęcia i figury poznawcze, będące gruntem pod wskazanie tego, jak wielką rolę cywilizacyjną odegrała nowatorskość tejże filozofii i jaki wpływ na doktryny polityczno-prawne miała w ogóle (figura autorytetu, konstrukt wolnej woli, rewolucja historiozoficzna). Nie sposób również znaleźć omówienia doktryny przez pryzmat licznych sporów zachodzących w literaturze przedmiotu (problematyka antyhumanitaryzmu i autokratyzmu; pojęcia iustitia, libertas). Opierając się na metodologii i tradycji łódzkiej szkoły doktryn polityczno-prawnych, opracowywana rozprawa doktorska podejmie się rzetelnego wypełnienia określonej luki badawczej.

Badacze: Arman Gevorgyan